ÇİN PORTAKALI Ellery Queen

Yayın Evi: Akba Yayınları
Basım Yılı: Eski Basım
Sayfa Sayısı 224

Çin Portakalı, ortalama bir kilitli oda polisiyesi.

Pul koleksiyoneri Donald Kirk'in yazıhanesinin bekleme odasında kimliği belirsiz bir adam öldürülmüş olarak bulunur. Odaya açılan kapılardan biri içeriden sürgülüdür, diğeri ise danışma bankosunun bulunduğu hole açılmaktadır ve holde bulunan görevli bu kapıdan  hiç kimsenin girmediğine emindir. Cinayetin işlendiği odada herşey birbirine girmiş gibi görünmektedir, Müfettiş Queen ve oğlu Ellery mekanı dikkatle incelediklerinde, odadaki eşyaların gelişigüzel dağılmadığını, tek tek tersine çevrilmiş olduğunu farkeder. Ölü adamın kıyafetleri de aynı şekilde tersten giydirilmiştir. Bu tersliklerin mantıklı bir sebebi olduğuna inanan Ellery, kendine has teknikleriyle esrarı aydınlatabilecek midir?


Kitabı sıkılmadan okudum, biraz meraklandım ama Mor İzler'i daha çok beğenmiştim. Polisiyelerde de daha fazla insani ayrıntı aradığım için sanırım, Çin Portakalı biraz eski moda bir kitap gibi geldi bana. Bir anlatının bulunduğu dönemin ötesine geçebilmesi için insana dair duygu ve düşüncelerde derinleşebilmesi gerek, Shakespeare'da olduğu gibi. Agatha Christie'nin de bu sebeple   çağdaşı olan diğer polisiye yazarların önüne geçerek zamanda yolculuk yaptığı söylenebilir.

Ellery Queen romanlarının arkasında iki kuzen yazar var esasen, birlikte bir nam-ı müstear altında dedektif romanları yazmışlar. Yine bu şekilde kolektif çalışmalarda okuyucuya tam nüfuz edemeyen bir ruh, bir eksik taraf oluyor. Tek bir zihin, kalp ve ruhtan çıkan yazınla, farklı birleşimlerden oluşan kitabın etkisi aynı değil.

SİYAMLI İKİZLER _ Ellery Queen

Yayın Evi: Hayat Yayınları
Sayfa Sayısı: 159
Basım Yılı: 1965

Mor İzler'i okuduğumda ayrıntılarıyla memnun edecek bir polisiye serisiyle daha tanıştığımı düşünmüştüm. Siyamlı İkizler de bunu doğrular nitalikteydi. 

Ellery Queen, Amerikalı kuzenler Frederic Dannay ve Manfred Bennington Lee'nin bir gazetenin roman yarışması için oluşturdukları hayali bir dedektif-yazar. Babası Müfettiş Quenn ile birlikte gizemli cinayetlerin esrârını çözüyorlar.

Dedektif, babasıyla birlikte bir dağ yolundan geçerken çevredeki ormanlara hızla yayılan bir yangın yollarını keser. Geri dönmek istediklerinde o yönü de alevlerin sardığını görerek tepeye tırmanmak zorunda kalırlar. Yolun sonunda bir düzlük ve üzerinde sadece bir ev vardır. Ev sahibi doktor Xavier'in konukseverliğiyle Ellery ve Müfettiş geceyi orada geçirirler. Ertesi sabah çevredeki yangın daha da büyür ve doktorun öldürülmesiyle durum içinden çıkılmaz bir hâl alır. Polis de dahil kimsenin ulaşamadığı malikanede, Ellery ve babası cinayeti soruşturmaya başlar..

Su yerine alevlerle çevrili bir ada atmosferinde, yavaş yavaş dozu artırılan panik hali çok iyi yansıtılmış kitapta. Okurken o boğucu duyguyu evde kalan karakterlerle birlikte yaşıyor gibi oluyorsunuz.Ellery Queen'in delişmen tavırları, babasının sakinliğiyle güzel bir tezat oluşturuyor. Yapışık ikizler ve iskambil kağıtlarından ipuçları da hoş ayrıntılar arasında.

Siyamlı İkizler, keyifle okunan iyi bir polisiye roman diyebilirim.

MOR İZLER_Ellery Queen

Yayın Evi: Altın Kitaplar
Basım Yılı: 1964
Sayfa Sayısı: 240

Fazla kanlı ve dozajı aşmış şeyler sevmediğim için Agatha Christie'nin yazdıklarına benzeyen, hatta onun da okumayı sevdiği polisiye kitapları tercih ediyorum. Yeni polisiye denemelerine devam ederken John Dickson Carr'dan sonra okumak istediğim ikinci yazar Ellery Queen'di. Yazarın birçok kitabı var ama cinairoman'ın referansıyla Mor İzler'den başladım, çok da iyi etmişim.

Vaktiyle ihtiyar bir kadın vardı, ayakkabıda yaşardı,
Çocuğu o kadar çoktu ki ne yapacağına şaşardı,
Onlara ekmeksiz çorba verir, kamçıyla güzelce pataklardı,
Sonra da hepsini yatırmaya kalkardı. 


Bu tuhaf çocuk tekerlemesiyle açılıyor kitap. Tekerlemede bahsedildiği gibi ayakkabıya benzeyen bir evde oturan zengin "yaşlı kadın"; Cornelia Potts'un üçü ilk kocasından olmak üzere altı çocuğu var. Üzerlerine ayrı ayrı titrediği büyük çocukları Thurlow, Horatio ve Louella dengeleri pek yerinde olmayan tuhaf insanlar. Halihazırdaki kocasından doğurduğu küçüklere (ikiz oğulları Robert ve Maclyn, kızı Sheila) ise pek iltifat etmiyor Cornelia.

Annesinin gözbebeği; Thurlow, aile şerefine hakaret ettikleri iddiasıyla sürekli birileriyle mahkemelik olmaktan zevk alırken, kardeşi Robert'in bir lafı üzerine onu düelloya davet ediyor. O sırada ailenin avukatı Charles Paxton'un davetlisi olarak evde bulunan -meşhur Müfettiş Queen'in oğlu- Ellery, bir facia olmaması için tabancadaki kurşunu gizlice çıkarıp yerine boş bir kapsül koymayı teklif ediyor. Dediği gibi yapıyorlar fakat şafak vakti yapılan düelloda Robert kanlar içinde yere seriliyor. Birkaç gün sonra Maclyn de öldürülünce Ellery Queen görünenin ardındaki katili bulmak için işe girişiyor..

Mor İzler, hem dehşetengiz hem de bir yönüyle dokunaklı bir roman. Kocaman bir aile gibi görünen Potts'ların evinde olup bitenler, Cornelia'nın gencecik oğulları ölürken umurunda bile olmaması çok enteresan. Körcesine sevdiği büyük çocuklarını korumaya çalışırken diğerlerini ezip geçen bir anne, insanın tüylerini ürpertiyor.

Bana Christie'nin Michael Garfield'ını anımsatan, güzellik aşığı Horatio ise ayrı bir âlem. Bahçede kendine kurduğu "şekerleme ve pasta"dan evinde, etrafında olup bitenden tamamen uzak, şiirlerini yazan çocuk ruhlu adamın dünya yansa umurunda değil. Cinayetleri kimin işlediğini öğrenmektense, dallara takılan uçurtmasını nasıl kurtaracağı onun için çok daha büyük bir problem teşkil ediyor.

Horatia müsamahayla güldü. "Sevgili Charley. Ölüm bir hayaldir, hepimiz ölüyüz, hepimiz yaşıyoruz. Büyüdüğümüz zaman ölürüz. Çocukken yaşarız. Sen çoktan öldün Charley. Yalnız bunu bilmediğin için yere yatıp, seni gömmelerine müsaade etmiyorsun. Siz de öyle , efendim." Horatio, Ellery'e göz kırptı. "Yatın da sizi gömüversinler!"

"Yoruldum. Herşey sona erdiği için o kadar memnunum ki.." Mor İzler'in acımasız katilinin ağzından dökülen bu cümleyi bir kitapta daha aynı kelimelerle okumuştum ama hangisi olduğunu anımsayamıyorum bir türlü.

Mor İzler'in son sayfalarına gelindiğinde, tam herşey açıklandı derken bütünüyle farklı şekilde bitmesinin hayli dramatik ve güzel olduğunu düşünüyorum. Shakespeare'ın Iago'suna yapılan gönderme enfesti.

Açıkçası yazar ve dedektif Ellery Queen'in farklı hikayelerini okumayı çok istiyorum. Mizah anlayışı, kelimelerindeki heyecan ve coşku, çocuksuluk çok hoşuma gitti. Anlaşılmaz bazı noktaları olsa da (Thurlow'u neden tutuklamadıkları gibi) Mor İzler, güzel bir kitaptı. Mahkeme duvarı gibi asık suratlı, tekniğinin içinde boğulan polisiyeleri oldum olası sevmemişimdir zaten. Kusurlu ama içten olsun yeter.

SAHAF GANİMETLERİ VE BİR ÇAY FİNCANI

Kırık Ayna, Cinayet Reçetesi ve Hercule Poirot İz Üzerinde bir şekilde ulaştığım ama kütüphanemde olmayan kitaplardı. Şanslıyım ki, bu eski basım kitapları görmeden aldığım halde hepsi temiz ve düzgün, en ufak bir yazı yok içlerinde. Bu kitaplarla birlikte Agatha Christie Koleksiyonu'mun sadece bir eksiği kaldı. Okumadığımı sandığım tek bir Christie. 

 John Dickson Carr ve Carter Dickson ise esasen aynı kişi, On Çay Fincanı ve İğne Deliği'yle Christie'den başka bir polisiye yazarın serisine başlamış olacağım. Cinairoman'dan tavsiyeyle aldım kendilerini. Devam edip etmeyeceğimi bu kitaplar belirleyecek haliyle. İğne Deliği'ni biraz okudum, en başındaki ev krokileri ve anlatımıyla hoşuma gittiğini söyleyebilirim.

Ellery Queen'in tarzı da sevdiğim polisiyeye yakın olduğu için Mor İzler'e bir bakmak istedim. Agatha Christie haricinde bu türü okumayan biri olarak önemli adımlar bunlar benim için. Umarım sonu güzel olur.  :)