VİRAN KULE John Dickson Carr

Yayın Evi: Ak Kitabevi
Basım Yılı: 1963
Sayfa Sayısı: 166

Viran Kule, John Dickson Carr romanları arasında okumak istediklerimden biriydi ama ilk birkaç romanını okuduktan sonra yazarın kitaplarını hemen okumalıyım gibi bir düşüncem olmadığı için sıra gelmemişti. Geçtiğimiz sonbaharda Kapalı Oda Okumalarımız dahilinde kilitli oda polisiyelerinden biri olan bu kitabı da listemize ekledik, böylece okudum.

Bir nehir kenarında, eski ve yarı yarıya yıkılmış bir kulenin damında yaşlı bir adam sırtından bıçaklanmış olarak bulunur. Kulenin bir tarafında nehir akmakta, diğer yönde ise kuleye hiç kimsenin girmediğine yemin edebilecek şahitlerin bulunduğu bir çayır bulunmaktadır. Katili buhar olup uçmuş gibi görünen bu cinayeti Dr. Fell çözebilecek midir?

Yazarın meşhur Dr. Gideon Fell serisinin 16. kitabı olan Viran Kule'nin, John Dickson Carr'dan okuduğum diğer polisiyeler gibi, meraklı hikayesi ilgiyle okunabilecek ancak ayrıntılar konusunda biraz demode kalmış bir kitap olduğunu düşünüyorum. Yalnız Ak Kitabevi'nin bu kitap için Vala Nureddin'e yaptırdığı çevirinin dili gayet zengin ve güzeldi, eski kelimelerin de kullanılmış olmasının kitabın modası geçmiş havası, düşünceleri, tasvirleriyle bir alakası yok.   

DOKUZ DÜĞÜMLÜ İP _ John Dickson Carr

Yayınevi: Hayat Kitapları
Basım Yılı: 1963
Sayfa Sayısı: 155

John Dickson Carr hayatının bir döneminde büyücülük ile ilgilenmiş ve bu temayı kullanarak altı polisiye roman yazmış. Dokuz Düğümlü İp'in bunlardan biri olduğunu öğrenince merak edip okumak istedim.

Ted Stevens, Amerikan'ın küçük bir kasabası Crispen'de, karısıyla boş zamanlarını geçirdikleri sayfiye evine gitmektedir. Trende, çalıştığı yayınevinin verdiği Meşhur Cinayet Davaları Antolojisi'nin müsveddelerini okurken, kucağına 1800'lü yıllardan bir kadın katilin resmi düşer. Marie d'Aubrey adındaki bu kadın Ted'in karısına tıpatıp benzemektedir. 

Eve döndüğünde komşuları Despark Park malikanesinin sahibi Mark Despard ondan yardım ister. Babası Miles'ın zehirlenerek öldürüldüğünden şüphelendiğini ve cesedi mezardan çıkararak tanıdık bir doktora otopsi yaptıracağını söyleyen Mark, Ted ve birkaç dostunun yardımıyla mahzen-mezarlığı açtığında inanılmaz bir manzarayla karşılaşır: babasının cesedinin yerinde yeller esmektedir. Ağır beton bloklarla kapatılmış mezardaki ölü nasıl ve nereye kaybolmuş olabilir?

Polisiye konusunda fazlasıyla müşkülpesent biri olarak, Agatha Christie haricinde zevkime uygun pek fazla romana denk gelmediğimi söylemeliyim. Zira kan, dehşet, vahşet, sapıklık hiç ilgimi çekmiyor bu kitaplarda. Modern cinayet kitaplarından hatırı sayılır miktarda okuyup ümidi kestikten sonra Christie çağdaşlarının en meşhurlarından John Dickson Carr'ın iki kitabını okumuştum: İğne Deliği ve On Çay Fincanı. On Çay Fincanı fena değildi ama İğne Deliği fazlasıyla teknik bir polisiyeydi. Dokuz Düğümlü İp, bir hayalet romanı olarak nitelendirildiği için bir kere daha denemek istedim şansımı.

Carr, Christie'yle hemen hemen aynı dönemde yazmış olmasına karşın, onun kitaplarının üçü de daha eski bir çağa aitlermiş hissini verdi bana . Bunun sebebinin hiçbir zaman modası geçmeyecek bir şeye: insani ilişkiler ve derinliklere pek fazla yönelmemesi olduğunu düşünüyorum. John Dickson  daha çok mekan ve mekanik ayrıntılara girişiyor. 

Hâlâ okumak istediğim bir kitabı daha var yazarın: Viran Kule. Ama ne zaman elime geçer ne zaman okurum bilmiyorum, acele de etmiyorum.

ON ÇAY FİNCANI_John Dickson Carr

Yayın Evi: Altın Kitaplar
Basım Yılı: 1966
Sayfa Sayısı: 238

On Çay Fincanı, yazarın okuduğum ikinci kitabıydı.  İğne Deliği'ne kıyasla daha keyif aldım diyebilirim. İğne Deliği fazlasıyla komplike bir cinayet düzeneği içerirken, On Çay Fincanı ondan aşağı kalmamakla birlikte psikolojik açılımlarıyla daha kapsamlı bir roman.

Başrolde yine avukat Henry Merrivale ve arkadaşı Müfettiş Masters bulunuyor. Masters, "on çay fincanı"nın yeni bir toplantı yapacağını ve polisin de bu buluşmaya davetli olduğunu yazan bir imzasız mektup alır. İki sene önce benzeri bir mektubun polise gönderilmesinin ardından, bahsi geçen yer ve zamanda bir cinayet işlenmiştir. Masters yine aynı kötü akıbetle karşılaşmamak için tedbir almaya çalışır, evi gözetim altına alır, yine de cinayetin işlenmesine mani olamaz. Hiçkimsenin girip çıkmadığı evin kapalı bir odasında genç ve zengin bir adam öldürülür. Katil adeta buhar olup havaya karışmıştır..

Fincanların masaya dizilmesi, boş bir evde döşenmiş tek oda, orta yaşlı- garip tavırlı bir çift: Jeremy-Janet Derwent'in evlerinde oynanan cinayet oyunu ve son cesedin gece boyunca durduğu yer çok ilgimi çekti kitapta. Janet Derwent'in narsist kişiliği, erkeklere karşı davranışları hem komik hem de enteresandı.

John Dickson Carr'ın, bu kitabında da hikayenin çözümünü titizlikle kurguladığı, buna karşılık insani ilişkilere ağırlık vermeyi ihmal etmediği anlaşılıyor. On Çay Fincanı, zevkle ve merakla sürükleyen, klasik bir polisiye. Yazara başlangıç kitabı olarak ise ideal diye düşünüyorum.

İĞNE DELİĞİ_Carter Dickson

Yayın Evi: Akba Yayınları
Basım Yılı: 1964
Sayfa Sayısı: 192

Yazarla tanışma kitapları her zaman risklidir. Carter Dickson'ın  İğne Deliği'ne başlarken, külliyatının Christie'lerim gibi dizi dizi kitaplarıyla kütüphanemde yer alıp almayacağını merak ediyordum. İlk birkaç sayfasındaki çizimler ve yazı karakterleri tanıdık ve hoştu, kitapta yaşayacak karakterlerin tanıtım sayfasının ardından cinayet işlenilen evin krokisiyle başlayarak gözüme girdi İğne Deliği. (Son dört kelime biraz tuhaf oldu ama neyse :)

Klasik kilitli oda polisiyelerinin en meşhurlarından olan kitap, müstakbel kayınpederini öldürmekle suçlanan Jim Answell adında bir genç hakkında kısaca malumat verdikten sonra, ana mekan olan mahkeme salonuna geçiyor. İğne Deliği'nin hemen hemen tamamının sahnelendiği yer olan mahkemede hakim Justice Rankin, juri üyeleri ve savcı Sir Walter Storm'a karşı sanığı savunan Sir Henry Merrivale, yazarın diğer birçok kitabında öne sürdüğü, tuttuğunu koparan bir avukat. Maktul Avory Hume, tüm panjur ve camları kilitli, kapısı kapalı-içeriden sürgülü bir odada göğsüne bir ok saplanmış halde bulunuyor. Odada  ölünün haricinde tek bir kişi var: Jim Answell. Hal böyle olunca genç adamı bu müşkül vaziyetten kurtarmak da H.M.'ye düşüyor.

Bir mahkemede olayların anlatılmasını okumaktansa, bizzat yaşanırken şahit olmayı tercih ederim. Bu açıdan İğne Deliği'nin ilk bölümlerinde sıkılmadım dersem yalan olur. Ayrıca mahkemede izleyici olarak bulunup, olan biteni okuyucuya aktaran Ken ve sevgilisi Evelyn'in de Henry Merrivale'i tanıyan kişiler olmanın dışında kim olduklarına dair hiçbir ipucu yoktu kitapta. Belki Dickson'un diğer kitaplarında daha net bir şekilde tanıtılıyorlardır, bilemiyorum.

Açıkça görülebileceği gibi İğne Deliği'nde önem verilen katilin kim olduğu değil, cinayetin nasıl gerçekleştiği. Bunun üzerine onlarca teknik ayrıntı mevzu bahis oluyor ki, yine bu da sevmediğim bir durum. Sürekli Christie'yle kıyaslama diyorum kendi kendime ama polisiyenin kraliçesi bir roman içinde her türlü öğeyi öyle dozunda ve yerinde kullanıyor ki, onu anmamak mümkün değil. Agatha Christie polisiyelerinde de mahkeme sahneleri, teknik ayrıntılar vardır ama okuyucuyu sıkacak denli uzamadan biter. Katilin kim olduğu da hayli önemlidir birçok kitabında, bilhassa katilin psikolojisi üzerinde durarak çözülür cinayetler.

Okuma zevkim çerçevesinde bütün eksik yönlerine karşın İğne Deliği'nin sonlarına yaklaşırken meraklandığımı söylemeliyim. Çabucak ve düzgün bir şekilde bitti.

Ardından yazarın elimdeki ikinci kitabına başladım: On Çay Fincanı. Kendisiyle serüvene devam edip etmeyeceğimizi de bu kitap belirleyecek ama şimdiden söylemeliyim ki İğne Deliği'nden oldukça farklı bir başlangıcı var.. Devamını okuyup göreceğiz.

SAHAF GANİMETLERİ VE BİR ÇAY FİNCANI

Kırık Ayna, Cinayet Reçetesi ve Hercule Poirot İz Üzerinde bir şekilde ulaştığım ama kütüphanemde olmayan kitaplardı. Şanslıyım ki, bu eski basım kitapları görmeden aldığım halde hepsi temiz ve düzgün, en ufak bir yazı yok içlerinde. Bu kitaplarla birlikte Agatha Christie Koleksiyonu'mun sadece bir eksiği kaldı. Okumadığımı sandığım tek bir Christie. 

 John Dickson Carr ve Carter Dickson ise esasen aynı kişi, On Çay Fincanı ve İğne Deliği'yle Christie'den başka bir polisiye yazarın serisine başlamış olacağım. Cinairoman'dan tavsiyeyle aldım kendilerini. Devam edip etmeyeceğimi bu kitaplar belirleyecek haliyle. İğne Deliği'ni biraz okudum, en başındaki ev krokileri ve anlatımıyla hoşuma gittiğini söyleyebilirim.

Ellery Queen'in tarzı da sevdiğim polisiyeye yakın olduğu için Mor İzler'e bir bakmak istedim. Agatha Christie haricinde bu türü okumayan biri olarak önemli adımlar bunlar benim için. Umarım sonu güzel olur.  :)