Eksik Christie Odası

VE HANGİLERİ SAHTE?

Agatha Christie kitapları konusunda hem bazı kitaplarını okumuş olanlar, hem de yeni başlamak isteyenler için bir kafa karışıklığı var. Polisiye kraliçesi çok sayıda kitap yazdığı ve Türkiye'de yazara olan ilgi hayatta iken kitaplarını yazdığı dönemlerden itibaren yoğun olduğu için, birçok kitabı çeşitli yayınevleri tarafından defaatle çevrilmiş, gazetelerde tefrikaları yayınlanmış.

Kitapları özellikle gazete için çevrildiklerinde, sütuna sığabilmesi ve zannederim gün sayısı olarak da çok uzun sürmemesi için, birçok paragraf hatta bazen sayfalar atlanılarak Türkçeleştirilmiş. Bazı kadirşinas yayınevleri o dönemde orijinal kitap bütünlüğüne saygı duyarak düzgün çeviriler yapmışsa da bu özenin aksine bir kısım yayıncılar Agatha Christie romanları çok rağbet gördüğü için, başka polisiye yazarların kitaplarını onun ismi altında basarak okuyucuya sunmuş ki bunlara 'Sahte Christie'ler' diyoruz.

Bir rehber gibi faydalı olabilmesi adına, bilhassa cânım Cinairoman sayfası başta olmak üzere yerli ve yabancı kaynaklardan elde ettiğim bilgiler doğrultusunda, basımları kategorize ederek sıralandırmaya çalışacağım. İlk adım için, yazarın tüm kitaplarının listesi Gece Kütüphanesi sağ sütunu ODALAR içindeki Agatha Christie Odası 'nda  bulunuyor. Bu ve diğer odalardaki listelerden faydalanabilirsiniz. Ben de sık sık dönüp bakıyorum ve işime yaradığı çok oluyor, yeni basımlar oldukça da yine değişen maddeleri güncelleyerek yeterli bir kaynak elde ederiz inşallah.

Çiğdem Öztekin çevirilerinde düzenli kapaklara misal (solda) ve yeni serbest kapaklara misal (sağda)



ALTIN KİTAPLAR ÇEVİRİLERİ

Öncelikle Altın Kitaplar'dan başlayalım. Altın Kitaplar'ın Christie basımları birkaç istisna dışında*  temel olarak iki çevirmen üzerinden mevcut;

eski basımlar: Gönül Suveren,
yeni basımlar: Çiğdem Öztekin.

* Bu kitapların isimlerine yazı sonundaki diğer çevirmenler listesinden bakabilirsiniz.

Gönül Suveren çevirilerinin kapaklarına misaller

Gönül hanım'ın çevirileri dil olarak çok lezzetli, güzel bir his veriyor ama maalesef yukarıda bahsettiğim şekilde, öncelikle gazetede tefrika edilmiş olmaları sebebiyle tam metin çevirisi değiller. Bu kitapları genellikle eski kapaklar altında bulabileceğiniz gibi, Altın Kitaplar yeni çevirmene geçiş yapmadan önce uzun bir dönem bu eksik çevirileri yeni kapakları altında da yayınladı ve hâlen devam ediyor. Durumu gerçekten çok karmaşık bir hale getiren de özellikle bu zaten. Yani eski basım kitaplar eksiktir, yeni kapaklar veya yeni basımlar tamdır diyemiyorsunuz. Aynı şekilde bahsetmiştim; Altın Kitaplar'dan olmayan eski basım ama tam çeviriler de var. Aşağıdaki listelerin Christie merağına yeni düşenlere bu konuda kolaylık sağlamasını umuyorum.

En çok kapak stili değişikliğini de Gönül Suveren çevirileri için görmek mümkün ancak sahaflardan Christie alırken çevirmenin kim olduğuna baktığımız sürece kapaklardaki bu çeşitlilik çok da önemli değil.


Çiğdem Öztekin'in -alıştığımız Suveren Christie'lerinin aksine- modern, zaman zaman kekremsi, anlam düşüklükleri de görebileceğiniz fakat nispeten doğru bir çeviri dili var. Bu ismi çevirmen kısmında gördüğünüz Christie'lerin tam çeviri olduğundan emin olabilirsiniz. İki çevirmenin kitapları arasında zaman zaman 100 sayfaya varan bir hacim farkı oluyor.

Yine çok önemli değil ama meraklısı için ekleyelim, Altın Kitaplar bu Öztekin çevirili basımlarda da kısa bir süre önce yeni kapaklara geçiş yaptı. Daha düzenli, belirli bir kapak tasarımı olan Çiğdem Öztekin çevirileri şimdi daha serbest kapaklarla çalışılıyor, misallerini bu yazının ilk fotoğrafında görebilirsiniz.

Altın Kitaplar Yayınevi'nden çıkmış fakat çevirmenleri farklı 7 kitap
Altın Kitaplar sadece 7 Agatha Christie kitabını farklı çevirmenlere teslim etmiş, bu kitapları liste üçte bulabilirsiniz. Bağdat'a Geldiler ve Kanatların Çağrısı hariç diğerleri eski tarihli basımlar, bu sebeple eski olanların çevirilerinde de eksikler bulunabilir ama bu konuda orijinal diliyle bir karşılaştırma yapma fırsatım olmadı henüz. (Yazıyı düzenlerken bu altı kitap içinde bulunan On Küçük Zenci'nin de yeniden çevrilip basılmak üzere olduğunu öğrendim. Eksik Suveren'ler yeni kapaklarıyla okuyucuyu yanıltmaya devam ederken, gayet iyi bir çevirisi olan bu kitabı niçin tekrar çevirdiler bilemiyorum.)

Altın Kitaplar Yayınevi'nin yanlışlıkla bastığı 4 sahte Agatha Christie kitabı

Altın Kitaplar'ın Agatha Christie adı altında 'yanlışlıkla' yayınladığı dört kitap var, yanlışlık farkedildiğinde tekrar basılmadıkları için sadece sahaflarda görebileceğiniz bu kitaplar;

  • Ölüm Kapıda Bekliyordu (Antony Gilbert)
  • Lanetli Aile (Herbert Brean)
  • Sevimli Örümcek
  • Ölümün Sesi

DİĞER ESKİ YAYINEVLERİNİN BASIMLARI

AKBA Yayınevi'nin güvenilir Christie'lerine misaller
AkbaYayınevi'nin bastığı Agatha Christie'ler, sahaflardan yazarın kitaplarına bakarken bu yayınevine ait olduğunu gördüğünüzde güvenle satın alabileceğiniz kitaplar. Hem çevirileri tam ve dili lezzetli, hem de tamamı gerçekten Agatha Christie'ye ait kitaplar. Yukarıda bahsettiğim özenli yayınevlerinden birisi AKBA.

Ak Kitabevi yayınlarına misaller

AK Kitabevi'nde de yine sahte Christie romanları bulunmuyor. Bu yayınevinin çevirisinin de iyi olduğunu söyleyebilirim ama kırpma olup olmadığına dair henüz detaylı bir inceleme yapma fırsatım olmadı. Bu yayınevinde çevirmen olarak Va-Nu (Vala Nureddin) ismini görebilirsiniz.

Aka yayınevi'ne ait gerçek ve sahte Christie kitapları
AKA yayınevinin fotoroman gibi normal kitap boyutundan biraz daha küçük boyutta basılan ve Agatha Christie adı altında olmalarına rağmen bir çoğu başka polisiye yazarlara ait romanları var ki bu kitapların isimleri kapakta mavi bir üst şeritte yazar. Bu mavi şeritli seri içinde gerçekten Agatha Christie'ye ait romanlar da var fakat çevirileri yine eksik elbette.

Bugüne kadar gördüğüm en kapsamlı sahte Christie serisi bu yayınevine ait olanlar. Kitaplığımda bulunmadıkları için netten bulabildiğim fotoğrafları ekleyeceğim ve hangi yazarlara ait olduklarını da yine bildiğim kadarıyla yazacağım. İşin komik tarafı bu kitapların bir çoğu da aynı kapak resmiyle basılmış.

AKA yayınları mavi şeritliler içindeki sahte Agatha Christie kitapları (gerçek yazarları):

  •  Yalan İçinde Yalan (John Dickson Carr)
  • Gizli Kuvvetler (Edgar Wallace)
  • Düşman Dostlar (John Dickson Carr)
  • Viran Kule (John Dickson Carr)
  • Morfin Ölüm Saçıyor (Patrick Quentin)
  • Kanlı Anlaşma (Nicholas Blake)
  • Aranılan Katil (John Dickson Carr)
  • Yıldızlardan Kan Damlıyor (Patrick Quentin)
  • Suçlu Kim (Jean Laborde) 
  • Yeşil Gözlü Canavar (Patrick Quentin)
  • Aynadaki Yansıma
  • İhtiyar Kızın Planı
  • Telefondaki Sır

Agatha Christie adı altında basılan John Dickson Carr kitaplarından biri 


 AKA yayınları mavi şeritliler içindeki gerçek Agatha Christie kitapları:

  • Evans'a Neden Sormadılar?
  • Meş'um İlan (Cinayet İlanı)
  • Kahverengi Elbiseli Adam
  • Mavi Trenin Esrarı
  • Büyük Dört
  • Mezopotamya Cinayeti
  • Şark Ekspiresindeki Cinayet
  • Bağdat'taki Randevu
  • M. mi N mi?
  • Cenaze Merasiminin Ardından
  • Cinayet Salgını (İskemlede Beş Ceset)
  • Kutsal Tören (Hollow Malikanesi Cinayeti)
  • Evdeki Korku (Ölüm Çığlığı)
  • Esrarengiz Kalem (Cinayet Reçetesi) 
  • Kolay Cinayet (Zehiri Kim Verdi)
  • Bilinmeyen Hedef 

Taner Yayınevi'nden sahte Christie'lere misaller
Taner Yayınevi'nin yayınladığı Agatha Christie kitapları arasında da maalesef sahte Christie'ler var. Mesela Şatodaki Hayalet esasen bir başka polisiye yazar olan John Dickson Carr'ın The Case of the Constant Suicides isimli kitabının çevirisi. Karakolda Cinayet, Jean Laborde'ye, Tenis Kortunun Esrarı da yine John Dickson Carr'a ait.

Bu yayınevindeki gerçekten Christie'ye ait kitaplar:

  • Öldüren Miras
  • Morfin
  • Lahitteki Ceset
  • Mektupla Gelen Ölüm

İnkilap ve Aka Yayınevi

  Inkilap ve Aka'dan çıkan birkaç Agatha Christie var: Nil Cinayeti, Zincirleme Cinayetler. Yalnız yayınları arasında sahte Christie'lerin de bulunduğu Aka Yayınevi'ni, yine Agatha Christie kitapları basmış olan İnkilap ve Aka Yayınevi ile karıştırmayalım.

Alfabetik sırayla diğer yayınevlerine misaller

  Diğer yayınevleri: Başak Yayınları, Ceylan Yayınları, Ekicigil, Gutenberg Yayınları, Hadise, Hareket Yayınları, Hayat Yayınevi, Kitapsarayı, Metis Yayınları, Net Yayınevi, Nil Yayınevi, Selkan Yayınları, Şilliler Yayınevi, Toptan Ucuz, Türkiye Yayınevi, Varlık Yayınları.

Agatha Christie'nin HENÜZ TÜRKÇE'DE YAYINLANMAMIŞ KİTAPLARI için yazıya tıklayabilirsiniz.

ALTIN KİTAPLAR ÇEVİRİ LİSTELERİ

1. GÖNÜL SUVEREN Çevirisi Olup Yeni Kapaklarla Basılanlar: 

(Çeviri kayıpları mevcut.)

  • Noel'de Cinayet
  • Cesetler Merdiveni
  • Filler de Hatırlar
  • Fare Kapanı
  • Ölüm Oyunu
  • Elmayı Yılan Isırdı
  • Ölüm Diken Üstünde
  • Üç Perdelik Cinayet
  • Sevimli Örümcek
  • Zehiri Kim Verdi
  • Sıfıra Doğru
  • Porsuk Ağacı Cinayeti
  • Ve Perde İndi
  • Cinayetler Kulübü
  • Roger Ackroyd Cinayeti
  • Köşkteki Esrar
  • Şampanyadaki Zehir
  • Dersimiz Cinayet
  • Ölüm Meleği
  • Beş Küçük Domuz
  • Ölüm Çığlığı
  • Sonuncu Kurban
  • Üç Yanlış Üç Ceset
  • Cinayet Alfabesi
  • Büyük Dörtler
  • Briç Masasında Cinayet
  • Ölüm Saatleri
  • Ölümle Randevu
  • Cinayet İlanı
  • İskemlede Beş Ceset
  • Üçüncü Kız
  • Uyuyan Ölüm
  • Nil'de Ölüm
  • Lord Edgware'i Kim Öldürdü?
  • Cinayetler Oteli
  • Kader Kapısı
  • Ölümün Tam Zamanı

2. ÇİĞDEM ÖZTEKİN Çevirileri :

(Orijinalinden birebir çeviri. Dili sorunlu olsa da eksik cümle içermeyen basımlar. Yayınlanma sırasına göre listelendi.)

  • Mavi Trenin Esrarı
  • Bilinmeyen Hedef
  • Ölüm Büyüsü
  • Cenazeden Sonra
  • Frankfurt Yolcusu
  • N veya M?
  • 16.50 Treni
  • Miss Marple'ın Son Maceraları
  • Sittaford Malikanesi'nin Gizemi
  • Ölüm Sessiz Geldi
  • Hercule'ün On İki Görevi
  • Bayan McGinty'nin Ölümü
  • Kahverengi Elbiseli Adam
  • Noel Kekinin Gizemi
  • Esrarengiz Sanık
  • Suç Ortakları
  • Sessiz Tanık
  • Ölüm Adası
  • Hollow Malikanesi Cinayeti
  • Arka Sokaktaki Cinayet
  • Neden Evans'a Sormadılar?
  • Sensiz Bir İlkbahar
  • Ölüm Dalgaları
  • Ve Ayna Kırıldı
  • Gül ve Porsukağacı
  • Güvercinler Arasında Bir Kesi
  • Bitmemiş Portre
  • Şahidin Gözleri
  • Parker Pyne İz Üzerinde
  • Annem ve Ben
  • Son Evdeki Tehlike
  • Sonunda Ölüm Geldi
  • Mezopotamya'da Cinayet
  • Zarif Bir Cinayet Gecesi
  • Çarpık Evdeki Cesetler
  • Esrarengiz Parmaklar
  • Poirot'nun İlk Davaları
  • Poirot Araştırıyor
  • Yedilerin Gizemi
  • Gizli Düşman
  • Sonsuz Gece
  • Pembe Evdeki Ölü
  • Listerdale’in Gizemi
  • Sevginin Bağladıkları
  • Doğu Ekspresinde Cinayet
  • Cinayet Randevusu
  • Örümcek Ağı 
  • Beklenmeyen Şahit ve Diğer Öyküler

3. DİĞER ÇEVİRMENLER:

  • DİLEK AKARI Işıklar Sönünce, Acı Kahve
  • GÜLDEN ŞEN Bağdat'a Geldiler
  • MELTEM SÜNGÜR Beklenmeyen Misafir
  • MERAL GASPIRALI Kanatların Çağrısı, Hercule Poirot İz Üzerinde
  • SEMİH YAZICIOĞLU On Küçük Zenci

4 yorum :

  1. Harika rehber niteliğinde bir yazı, elinize sağlık.
    Ne çok sahte kitap varmış, şaşırdım aslında. AKA hepsini aynı kapakla basmış üstelik, dalga geçer gibi. Muhtemelen sahaflarda dolaşmaya devam ediyordur bu basımlar.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Teşekkür ederim. Evet, dediğiniz gibi sahaflarda bol miktarda var ama online satışta bazı dürüst ilanlarda açıklama kısmında asıl kitaplar belirtiliyor.

      Sil
  2. Kendime bayram hediyesi olarak bu ve yeni yazılarınızı okumayı seçtim. Kelimenin tam anlamıyla mükemmelsiniz. Agatha sevginize, ince eleyip sık dokumanıza, araştırmacı ruhunuza, sözünüzün güzelliğine, çektiğiniz fotoğraflara hayranım. Hep burada olun ve bizlere ilham vermeye devam edin. İyi bayramlar :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Güzel bakıp güzel gördüğünüz için teşekkür ederim. Bu yorum da benim için bayram hediyesi oldu. Çok teşekkürler. İyi bayramlar.

      Sil

Burası sukûnetin hakim olduğu, tenha bir kütüphane. İçinden geçenleri fısılda ki orada olduğunu bileyim.